Onte tiven a fortuna de poder ler un texto dentro dun acto promovido por SOS Sanidade Pública en Galiza, relacionado coa Iniciativa Lexislativa Popular en defensa da sanidade pública galega. Un mollo de xentes da cultura e da política de Vigo, fomos convidados a prestar a nosa voz, a nosa sinatura e compromiso, a prol da existencia dunha sanidade pública ou, se queredes, para ser máis transparente, contra o descarado exercicio de privatización que o actual goberno está desenvolvendo arredor do, miren que terrible expresión vén agora, negocio da saúde.

Alí limos todos o mellor que soubemos. E aplaudímonos e reiteramos o compromiso co sistema sanitario universal e gratuíto que logramos, como dicía o texto que me tocou ler, en xeracións anteriores e que nos foi transmitido. Eu seguín con grande interese toda a lectura, toda a argumentación -incrible que haxa que argumentar a estas alturas sobre a necesidade de que a sanidade sega a ser pública- mais hai un razoamento que me impactou profundamente. Non lembro quen foi que o tivo que ler. Pero dixo que a existencia dunha sanidade pública é un síntoma de civilización.

E pensei que si, que era así de claro. Un país civilizado é aquel que foi quen de desenvolver un sistema de asistencia, médico, persoal, psicolóxico, social, para quen está doente. Un país civilizado é aquel onde independentemente dos cartos que teñas, de como te chames, da túa nacionalidade, de calquera outra cousa, recibes atención gratuíta e a sociedade enteira, a través dese xesto, está atendéndote e coidándote. E daquela, unha sociedade bárbara é unha sociedade que desatende aos seus doentes, aos seus dependentes, e os condea a sobrevivir só se poden pagar a súa supervivencia.

Daquela, non retrocedamos e apostemos pola civilización, non pola barbarie.

Non permitamos que nos rouben, digan os mercados o que digan, o noso sistema público de sanidade.

Acaba de entrar na imprenta o meu novo libro, escrito a catro mans con Fina Casalderrey, O NENO CAN. A ilustradora é Patricia Castelao. Vai dirixido a nenos e nenas, adultos e adultas, entre os seis e os 125 anos.
É un libro de relatos nos que quixemos abordar asuntos relacionados cos dereitos da infancia, ou máis ben, coa falta de dereitos básicos que unha parte moi importante dos nenos e nenas do mundo padecen hoxe en día. Así, contamos historias deses cativos que teñen que sobrevivir remexendo nos colectores de lixo; a epopea desas nenas obrigadas a casar con homes adultos cando aínda nin deixaron as bonecas; a discriminación de quen é diferente por calquera motivo e así carne de canón social…
É un libro en beneficio de UNICEF e chegará ás librerías de todo o país nos primeiros días de Maio.
Como imaxinaredes, estamos ben contentos.

Será porque medrei dentro do Cine Roxy, en Teis, indo case que a diario a ver pelis en Sesión Continua, sobre todo fitas de piratas, de Bruce Lee, spaghetti western para parar un tren, de El Zorro, de Drácula… e daquela amo tanto ese xénero, perfecto para contar historias, que vexo cun certo escepticismo non tanto o cine en 3D, que estou convencido de que vai  mellorar aínda máis a experiencia cinematográfica, canto o feito de que semella como que o único que nos queren ofrecer é as películas de sempre agora nese formato. É como cando os Beatles, ou quen sexa, insisten en remasterizar os LPs, limpar o seu son e, obrigándonos a pasar por caixa (eu paso sempre por caixa, por algo son coleccionista), ver que despois de todo e a fin de contas, o que nos gustaba de verdade era máis o orixinal, co seu ruído inicial, con aquelas guitarras como agripalladas que agora se perderon para sempre.

Cando eu evoco a miña infancia penso no cine Roxy, nas entradas a cinco pesetas, nas fragolosinas de limón friísimas que duraban media película, nas pipas, a verdadeira banda sonora de todas as pelis fosen cales fosen, do anfiteatro, con cadeiras de madeiras, onde iamos os máis fedellos a montala ben montada, as sesións das tres e media dos domingos, infantil chamábanlle, e case que sempre botaban unha de Tarzán que nos pasaban censuradas no momento do bico, porque en todas as de Tarzán había un intre no que o forzudo e algo inapetente home branco bicaba á morenaza, pero o fotograma saltaba. E por iso lembro a xente berrando, ou aos cativos aplaudindo cando por fin aparecía o Sétimo de Cabalería (despois soubemos que eles eran os malos), e, sobre todo, o moito que gozabamos, ao remate do cine, indo a contarlle a película a todos aqueles que non a viran.

Irei a ver cine en 3D, claro que si. Feliz, ademais e convencido (é un dos meus lemas vitais) de que todo tempo pasado foi peor e, daquela, que todo o que está por vir é mellor.

Mais non poderei esquecer nunca aquel cine da miña infancia, grande, de butacas azuis, onde beixei a Cristinita, a Pino e a Maricarmen. Onde vin El Anticristo para non durmir en nos sei cantos días. Onde o barrio enteiro se meteu para ver King Kong. Onde ao censor se lle escapou o cu dunha muller nunha escena dunha peli de piratas, para alegría colectiva da rapazada.

Ese cine, véxoo a diario cando pecho os ollos.

En 4D.

Eles, especulando. Hai xente con nome e apelidos, que viven probablemente en casas limpiñas, que saben sorrir e están ben educados, que traballan, claro, todos no primeiro  mundo, que viven de especular, que entenden a realidade como un xogo no que os que curramos, os que tiramos para adiante como podemos, somos só pezas que non importa sacrificar, monicreques dun teatro global nunha obra que non entendemos e no que Eles van improvisando o guión segundo as súas finaceiras necesidades.

Eles, os que especulan, son os señores dos índices bursátiles, os xeques do petróleo, os magnates das armas, os grandes capos da droga. Concretando: o mercado.

Porque aquí goberna O Mercado.

Ese que se cae e nos leva a todos para adiante.

Ese que está a consumir a democracia.

Eles son os que saben cando convén -e non lles importa- que morran milleiros de persoas de fame. Os que entenden a realidade como a eles lles parece que debe ser a realidade e asumen (mentres toman te ou esnifan coca ou foden nunha prostituta de luxo) que non pasa nada se medra o paro, se hai máis violencia, se non chegan as vacinas, se cousas que se poden solucionar non se solucionan ata que lle poidamos tirar proveito.

Porque sempre  hai quen tira proveito da merda, con perdón.

Eu non teño nin idea, case que teño ganas dicir que non teño nin puta idea, do por que desta crise. Eu non sei que pasa. Dígoo de verdade e co corazón  na man. Mais si sei que nin ti, nin eu, nin a meirande parte da xente honrada, traballadora, normal, que a padece, tivo nada que ver con ela a pesar de que Eles nos queiran botar a culpa (ou ás autonomías, como suxire Esperancita, tan listiña ela coma sempre). Amólame escoitar iso de que estabamos vivindo por enriba das nosas posibilidades. Amólame que me digan que me teñen que recortar cando a igrexa sigue recibindo os seus trece millóns de euros mensuais, aproximadamente, e que saen de parvos coma min, que non son católico e son ateo e xa que estamos, anticlerical. Pero pago para eles, claro. E non me preguntan se me parece ben, mal ou regular.

Eles, especulan. O mundo é un grande taboleiro que se move dun lado para outro, caia quen caia, para que cadren as balanzas, para que os números (lles) saian, para que non deixen de ganar. E se perden, daquela, perdemos todos. E se gañan, daquela só gañan eles. Nós perdemos igual.

Eu son un burro que non ten nin (puta) idea.

Os que saben son os que especulan.

Eles si que son listos.

Atopo por aí un estudo que di que as persoas bilingües teñen menos posibilidadades de padecer demencias como o Alzhéimer que as monolingües. Que o bilingüísmo activa máis partes do cerebro e que, en definitiva, que nos fai máis listos dende un punto de vista cognitivo.

Está ben saber esas cousas. Porque, se eu tivese ganas de provocar, diría que aqueles que traballan sistematicamente, con ganas, con esforzo, con dedicación, nocturnidade e aleivosía por esnaquizar e facer desaparecer para sempre o galego de Galicia, seguro que é non porque estean acomplexados e lles dea vergonza falar castelán con sete vogais e poñer mal os tempos compostos cando falan en castrapo querendo parecer de Toledo, non, senón porque son unha panda de dementes. É interesante, si, porque se eu tivese ganas de seguir provocando a hilaridade ou a comicidade, diría que o estudo é correcto porque menuda panda de dementes son eses galegos e galegas que están contra a lingua propia, sobre todo agora que a ciencia neurolóxica vén darnos a razón.

Pero non vou dicir nada diso. Non vou dicir que os de Galicia Bilingüe son uns dementes demenciais, que va, non, para nada. Mais si que sempre me sorprende ese argumento que repiten unha e outra vez, demencial, que mantén que non hai que estudar galego, senón linguas de futuro, a saber, o inglés e o castelán, e que non hai que perder o tempo estudando idiomas autonómicos. Sempre me pareceu demencial propio de dementes tal argumento, porque é como dicir que na cabeza non entran moitas cousas e que, se estudas galego, non lle deixas sitio ao castelán, ao inglés ou ao chino popular mandarín con acento de Shangai, por dicir algo demencial.

Pois nada, agora que sabemos que aprender moitas linguas á vez é bo, a ver se deixan de tocarnos as neuronas.

Que estou empezando a demenciarme con tanta imbecilidade circundante.

O pasado domingo e dentro dos actos do I Outlet do Libro Galego de Allariz tiven a honra de participar dando unha conferencia sobre unha das cousas que máis me gusta falar que son os libros e a literatura e lectura. Pedíronme que o fixese sobre Os libros da miña vida. Mais paréceme que máis que falarlles diso o que fixen foi falarlles, sen máis, da miña vida. É como se esquecera iso de que tamén tiña que falar dos libros. E así contei anécdotas dun adolescente non correspondido. Historias dun rapaz que lía tebeos cando cativo. Andanzas e desventuras dun home que se deu á lectura como outros se dán á bebida, coa mesma paixón, coa mesma dependencia.

E falei da miña influenza máis importante. Para a literatura e para a vida: a música.

Despois, camiño de casa, decateime de que falar da miña vida, contala, dalgunha maneira é algo normal porque, se teño que falar da presenza e importancia da lectura na miña vida teño que contar esa vida dalgunha maneira.

Porque como Borges dicía, máis que orgullo dos libros que escribín, sinto orgullo dos que levo lidos. E o paradiso, para min tamén, é unha biblioteca.

Díxeno algunhas veces: a min salvoume, sálvame, a diario, a literatura. O País das Marabillas. Onde vivo boa parte do día.

Por iso son un privilexiado.

Levaba un power point preparado que me axudaría a contar. Pero non serviu de nada porque finalmente non se puido usar un ordenador.

Pero como o fixen, déixovolo para a súa descarga aquí.

E así saberedes cales foron os libros da miña vida.

Hai uns días limos que a TVG pedíalle a unha presentadora que deixase de usar a gheada e que falase, digamos, en normativo. Seica ela dicía ghrasias e cousas así que, na fala, dende logo, son perfectamente válidas pero seica, na tele, non o son tanto.

O primeiro que pensei cando atopei a nova foi que se o que se busca é que a xente fale ben, había que botar da tele a María Teresa Campos, que ten un dehe, ou como se escriba iso, andalú que tira pa trás, arsha, miniña, ole, ole, quillo. E postos a pensar, cheguei a conclusión de que a meirande parte dos locutores de deportes da propia TVG había que botalos tamén á rúa e reciclalos cun bo curso de pronuncia, porque algúns deles levan ben de anos traballando e pronuncian fatal, non dan as sete vogais nin de coña e a cantidade de castelanismos que soltan en cada retransmisión mete medo.

Pero logo pensei, veña ho, para que pensas esas cousas se o de menos é a gheada e incluso os castelanismos. Mira ti que cousas que pensei.

Porque o asunto, coma sempre, en realidade, ten que ver con outras cousas. Ten que ver cun problema de vergonza, autonoxo e miseria mental. E ollo, que a min  non me parece mal que haxa que falar, na tele, no galego estándar. Os da BBC sonche moi miradiños por exemplo con iso, e o inglés que se emite aí non o mellora nin o Shakespeare mesmo. O que me parece mal é o que sei que hai debaixo desa orde de empezar a falar ben. Síguese pensando, así, en xeral, que o galego é de parvos do monte. Pero, se xa falamos de gheada e de seseo, que son variantes absolutamente galegas, daquela son moitos e moitas os que pensan que estamos a falar da parte máis montuna do monte, da parte máis rural do rural, da parte máis besta das bestas.

O problema é, como levamos séculos denunciando, que os galegos non damos atopado o punto G, o Punto Galego, o punto do orgullo de nós. Coma sempre, envexo aos meus amigos e amigas de Cataluña, país no que, incluso os de dereitas, entenden que o máis seu que teñen é a lingua. E dela fan bandeira. Eu lémbrollo decote aos escolares cando os visito: que non hai nada máis importante que a lingua. Que todos botariamos as mans á cabeza se prohibisen o noso viño, ou o marisco. Iso é galego puro, seica. E hai moita xente que presume dos éxitos de Inditex e que saca peito con cada recoñecmento por aí fóra ao Luis Tosar. Sen embargo, cando se trata da lingua, e da fala, e das actitudes diante dela… aí naufragamos como país. E a moita xente faille graza ver as andaluzadas lingüísticas na tele española e sente vergonza cando o sotaque propio sae nesas mesmas canles.

Daquela, a batalla, unha das batallas lingüísticas que temos que asumir é aprender a atopar o punto G. De Galego. Daranos moito gusto cando tal aconteza.

Grazas a Xosé Bangueses, atopo un artigo que nos conta que un de cada dez empregados de Wall Street é un psicópata. A cousa non me sorprende, é máis, estou certo de que son moitísimos máis. Só o un por cento dos que nos dirixen están pirados? Teñen que ser moitos máis digan os estudos clínicos o que digan.

Sempre soubemos que aquí non mandaba Rajoy, nin sequera Obama. Canto menos Feijoo. E ollo: que é unha mágoa. Oxalá os políticos que escollemos obedientes cada catro anos mandasen algo.

Non. Quen manda é o capitalismo. Máis que Rouco Varela, que xa é dicir. Quen goberna o mundo é un sistema absurdo e voraz que o que procura é autoperpetuarse sine die ata que estoupe de fartura. E caia quen caia. Que morre xente? Que se fodan. Que hai bágoas para encher varias lagoas moi profundas? Que se fodan. Que cada vez somos máis pobres e que cada vez hai máis persoas con problemas para ter o básico? Que se fodan. O capitalismo é feliz. Felizmente feliz felicísimo felicitándose a si mesmo de tanta felicidade felicérrima.

Pero alguén, claro, ten que dirixir o sistema, que por si mesmo, non é ninguén. E eses son os brokers de Wall Street, os donos dos bancos, todos eses que canean toda ética e moral para máis gloria dos seus bandullos xa de por si cheos.

A ver: se un psicópata é un ser sen sentimentos de empatía, incapaz de facerse cargo nin responsable da dor que provoca, e que goza facendo o mal, daquela, a economía mundial é psicopática. E é un comportamento de psicópatas o destes traxeados señores cando deciden timar co das preferentes sabendo que están timando; e é un comportamento de psicópatas o da industria farmacéutica cando non abarata os medicamentos para o terceiro mundo condeando a morte a millóns de seres humanos sabendo que ao decidir iso están matando xente; e é un comportamento de psicópatas o dos gobernantes que declaran unha guerra baseada en  mentiras (non sei como se declarará, xa que estamos, unha guerra baseada en verdades) que levará ao inferno a moitas persoas.

Pois claro que mandan os psicópatas.

Por iso estamos todos tolos.

Debo dicir, e digo, que non estou tolo e que sei por que.

Sei que non estou tolo porque comigo viven, dende que nacín, seres azuis nun submariño amarelo que me informan dos usos e costumes dos habitantes dos planetas que aínda non se descubriron. Cando os deixo sair dormen nese hotel que eu teño e que dirixe un recepcionista que sempre recibe a ritmo de rap, agás aos perseguidores do sol, seres extremadamente sensibles que precisan dun silenzo case que relixioso ao seu redor. Estes últimos, por certo, van sen gafas escuras. A pelo e a rentes da vida.

A proba da miña saúde mental é que na casa teño cadeiras nas que sento e coas que podo voar polos aires, estratosférico, a facerlle o amor ás venusianas simpáticas de ollos amendoados e sabor mel.

Sei que non estou tolo porque paso o día cantando, e porque choro moito polas cousas que me turran do ánimo e ás veces esas bágoas forman lagoas onde veñen humedecerse as estrelas que caen do ceo e son adoptadas pola miña man. E porque soño con reencarnarme en auga e bañarme de ti.

Estou absolutamente certo da miña cordura porque adiviño a forma das nubes incluso nos días da súa ausencia. Nubes ás que, por certo, beixei con ánimo lúbrico estes días nos que collín catro avións e puiden atacalas dende enriba.

Non teño dúbida ningunha de que non estou tolo a pesar do que puidera parecer a quen lea estas cousas que escribo. Ando lúcido por completo, porque experimento pracer todo o tempo e todo o rato polas fantasías, todas, que se me cumpren, porque non preciso de doutores que me recomenden farmacopeas e porque ao tempo que escribo estas liñas escápanseme gargalladas maiúsculas mentres vexo a unha cativa cabalgando no parque infantil que hai debaixo da miña ventá sobre un cabalo de madeira salvaxe trotamundos de xeografías.

Non se deixen enganar.

Eu non estou tolo.

Eu só escribo libros.

E iso, como a tanta xente, sálvame da tolería.