No aniversario de Google, que vivan as bibliotecas

27th Setembro 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

googles-18th-birthday-5661535679545344-hp

Hoxe é o aniversario de Google. E eu, coma vós, usuario deste buscador, tan integrado xa nas nosas vidas dunha maneira tan automática, hoxe, digo que tamén existen as bibliotecas. Aí tamén se pode buscar. Aí tamén hai milleiros de bits de información. Coa particularidade de que aí, quen me guía, son persoas formadas e namoradas, precisamente, de todo o que vive dentro dos libros.

En Google buscamos rápido, de feito, moi rápido. É unha marabilla xenial. A velocidade coa que atopamos o dato requerido, abraia. Ou xa non tanto, pois cando tarda máis de dous ou tres segundos en ofrecer opcións, impacientámonos, coma se sempre as cousas fosen así de doadas. Os beneficios que nos trae o buscador, ou os outros, son innegables e só un carpetovetónico desinformado podería rexeitar a súa utilización.

Google fai a nosa vida mellor. Haino que dicir sen disimulos.

Mais, non nos enganemos, é importante que entendamos que Google non o é todo e que, sobre todo, que Google non deixa de ser un algoritmo matemático e, ademais, un algoritmo matemático condicionado por intereses comerciais. O que antes sae é ou ben porque é o máis buscado, ou porque é o máis patrocinado. E que algo suba no posicionamento de Google non implica necesariamente que ese algo, esa resposta, sexa de mellor calidade. Nin sequera máis verdadeira.

Hoxe, neste aniversario de Google, quero reinvindicar ás mulleres e homes que traballan nas bibliotecas. A algunhas delas quérolles, ademais. Quero reivindicar a esas mulleres e homes que len libros e que me escoitan cando lles digo que estou investigando sobre tal asunto para unha novela, a quen lles digo “estou documentándome sobre tal época, dime un libro onde poida ler e entender como era aquilo”. E elas saben. E eu aprendo e melloro e escribo mellor.

Porque eu fun ese neno que ía á biblioteca da Caja de Ahorros Municipal de Vigo, na rúa Colón, os sábados pola mañá, para empezar a entender que era iso da literatura, e alí había sempre dúas señoras amables que, aínda que eu non chegaba nin á cabeceira do mostrador, xa sabían guiarme, hoxe reivindico as bibliotecas. Porque eu fun ese rapaz novo que, na biblioteca da facultade de Filosofía de Santiago soubo navegar entre aqueles volumes porque barbudos bibliotecarios coñecían aquilo mellor que a súa casa, reivindico as bibliotecas.

Hoxe, que vivan as bibliotecas.

Freud e as eleccións do domingo

23rd Setembro 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

sigmund-freud

Hai hoxe 77 anos que morría Sigmund Freud, un dos filósofos da sospeita, é dicir, un dos poucos que se encargou de sinalar que debaixo de todos eses discursos de racionalidade, de sentido común, de patria, de ben común, de cidadanía e de non sei que e de non sei canto, o que hai é pulsión, desexo, violencia, amor radical, animalidade. Xunto con Nietzsche e Marx foi dos primeiros en amosar que aquilo de que somos un becho guiado pola razón, que non é certo ou que non o é de todo, e que tira máis de nós o impulso irracional animal que calquera outra cousa. Grazas aos seus estudos, moi pouco científicos por outra banda, pero dabondo inspiradores, certa liberación sexual foi posible (non por el e o que dixo, só digo que algo axudou) ao facer ver que a sexualidade, o goce, a satisfacción dese impulso vital que é o sexo (un dos inventos da vida para perpetuar a especie, pero, sobre todo, un dos grandes inventos da cultura para garantir a felicidade), era máis esencial que a razón.

O máis valioso do seu legado é que situou o concepto de “represión” no centro do discurso. Quizais el non esperaba que tivese as prolongacións políticas que logo tiveron certas afirmacións, porque os filósofos da Escola de Francfort souberon aplicar as súas teses á política para facer ver que os estados organizan as súas leis, normas, tradicións e burocracias, para reprimir aos individuos e así obrigalos a centrarse no único que, seica, lles pode dar pracer: traballar, consumir, “progresar”. Por iso cómpre sacudirse a represión e loitar pola liberdade e a felicidade.

O domingo hai eleccións. Non vos reprimades e pensade nun mundo distinto. Porque non é certo que só é posible este mundo tal cal é. E non é certo que as cousas son así e non poden ser doutra maneira. E non é verdade que o sistema produtivo teña que estar por enriba da xente. E etcétera.

Non vos reprimades á hora de soñar cando votedes. Seremos, todas e todos, máis felices se hai cambios.

Invisibles

7th Setembro 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

soldado

Hoxe coñecimos un informe de UNICEF que explica que no mundo hai arredor de 50 millóns de nenos e de nenas obrigados a vivir fóra das súas casas e dos seus países e a quen temos en situación de risco de morte inmediata. Coma sempre, quero que o digamos ben. A frase non pode ser que hai 50 millóns de nenos vivindo fóra das súas casas e en perigo, como practicamente hoxe todo o mundo dixo. A frase correcta é a que eu escribín. Porque toda esa xente desprazada, toda esa xente que escapa, toda esa xente que fuxe do horror, todos eses nenos e nenas que son deixados atrás, que viven na rúa, que dormen onde poden, que se alimentan, por dicilo dalgunha maneira, cos refugallos das sobras do excedente do que se nos cae aos que nos sobra de todo, están así, potenciais mortos infantes, pola nosa causa. Non é un estado natural o exilio, a condición de refuxiados, a morte infantil, que os mutilen ou as violen ou comercien con elas e eles. Non é algo natural. É algo causado. Por nós. Polo planeta humano enteiro, hipócrita e insensible.

Son 50 millóns. Son un mundo deles.

E, malia seren tantos, son invisibles.

Michael Ende, Rajoy, Pokémon Go. A Nada.

1st Setembro 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

Ende

Hai 37 anos que se publicou o libro de Michael Ende, “A historia interminable”. A meirande parte da xente coñece este libro pola pésima adaptación cinematográfica dos 80 (o autor desexoulles aos produtores “que os agarrase a peste”, e dixo da película que había que “afundila no Vesubio”), pero detrás hai un libro marabilloso, cheo de matices e que conta moitísimo máis que a historia que o celuloide nos legou.

Todos coñecemos a historia: A Nada vai avanzando a medida que desaparece Fantasía. Se ninguén o impide, os humanos vivirán para sempre nesa escuridade perpétua unha vez que A Nada teña acabado con todo o reino de Fantasía.

O libro, xa que logo, fala da nosa realidade.

Porque iso é o que nos está a pasar.

A Nada (Rajoy, as tatuaxes dos futbolistas, Pokemon Go, a fatuidade de certo uso das redes sociais…) invade todo. As cousas con significado, o que nos fai sentir vivos pero de verdade, o que nutre de sentido a vida (todo iso que está en Fantasía) esmorece diante dunha Nada esmagante que non deixa nada dentro de nós e que nos deixa, así, baleiros. Cheos de nada. De nada en absoluto.

Pero que nos pasou? (Un artigo filosófico)

31st Agosto 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

pensando

É un tópico da Filosofía (canto mo escoitaron os meus alumnos e alumnas cando eu era profesor) dicir que o ser humano é o único animal que se fai preguntas. É certo e é así. Somos un animal que pregunta, que se interroga, que lle busca o senso derradeiro as cousas. Un becho coa capacidade de asombrarse diante da realidade. Por iso, dende o principio da nosa existencia como Animal Racional, buscamos respostas a mil interrogantes que se nos aparecen diante dos ollos e diante do pensamento e a imaxinación. Que son esas luces de aí enriba no ceo. Por que ese volcán bota lava. Por que hai estacións. E moitas, moitas preguntas relacionadas con  nós e coa nosa vida. Por que nacemos. Por que morremos. Como debemos vivir… A nosa natureza, pois, é inquisitiva. A nosa natureza é, polo tanto, inconformista. Non nos vale calquera cousa e por iso, claro, prodúcese o progreso científico. E por iso cada vez as fronteiras do coñecemento se expanden máis. E por iso, cada día que pasa, somos, globalmente falando, máis sabios.

Debido a isto, dende sempre as relixións e os ditadores e os que delas e deles viven traballaron arreo contra a ciencia e os científicos, contra os filósofos e as súas teorías, contra os libros e todo o que agochan dentro. Por iso sempre dicimos que ler é político, porque nos fai pensar noutros mundos. E as relixións o que queren é que o mundo quede como está. Por iso, case que sempre, se poñen en liña coas políticas “conservadoras”. Ao preguntar, buscamos respostas. E esas respostas adoitan mobilizarnos para cambiar a realidade que non nos gusta. Aí as relixións, as ditaduras, os totalitarismos, sofren.

Todo isto, en realidade, só quere ser un prólogo para preguntarnos que foi que nos pasou para que, a día de hoxe, un teña a sensación de que a xente vive sen facerse moitas preguntas, sen cuestionarse nada, aceptando, máis ou menos, que as cousas son como son, que están como están e que non se pode facer nada por modificar nada. Como é que nos esquecimos de interrogarnos, de preocuparnos e, loxicamente, de tentar cambiar as cousas para mellor.

Hoxe erguinme filosófico, así que disumulade.

A hipocrisía internacional con Siria e os refuxiados

30th Agosto 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

Refuxiado

Hoxe cúmprense 219 anos do nacemento de Mary Shelley, a autora, con só 19 anos, de “Frankenstein ou o moderno Prometeo”, a primeira obra da ciencia ficción tal e como hoxe o coñecemos. Máis aló da deformación (ás veces xenial) feita polo cine (que nolo fixo descobrir a moitos), o certo é que como acontece con todos os clásicos, Frankenstein, a súa figura, contén unha mensaxe que vale para hoxe en día (iso dicía Italo Calvino dos clásicos: un libro que ten unha mensaxe para a súa época e para todas as épocas). Frankenstein, como ten sinalado algún analista, é coma un refuxiado nos nosos días: ninguén o quere ao seu carón. Fuxe porque é perseguido. E, coma os refuxiados, só quere vivir en paz. Ser, no senso máis básico da palabra, normal.

Dito isto, falo do que de verdade quero falar: da hipocrisía internacional diante do conflito sirio e os refuxiados. Porque hoxe sabemos, e sabémolo ao mesmo tempo e nos mesmos xornais, que en 24 horas houbo que rescatar a 6500 persoas no Mediterráneo (si, escribín ben, 6500 persoas), coma a criatura de Shelley, despatriados que xa non pertencen a ninguén e que, seica, ninguén quere acoller. Xentes que escapan da violencia, moitas delas e deles, de Siria. E aí é onde entra a outra noticia: a ONU asinou nos últimos tempos contratos con empresas afíns a Asad (rexentadas pola súa esposa) e os seus familiares. Falamos de aproximadamente 8.5 millóns de euros para unha empresa supostamente benéfica dirixida pola súa dona (e considerada polos Estados Unidos e a Unión Europea unha das persoas suxeitas a sancións polo conflito sirio) e contratos cun primo seu (700.000 dólares), así como outros contratos con empresas rexentadas por xeques, algunhas destas asociacións e entidades, perseguidas por corrupción nos Estados Unidos. A información, elaborada por The Guardian, conta como axudas da ONU para o pobo Sirio rematan gastándose en hoteis de luxo para o séquito do ditador.

Agora imaxinade todo o que se podería facer con eses cartos por todos eses perseguidos e refuxiados, coma a criatura, inmorrente, de Mary Shelley.

España ama a guerra. Negocia con ela. Vaille ben con ela.

29th Agosto 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

nic3b1a-y-madre

España vende armas a 78 países do mundo. A guerra, pois, é un negocio. A guerra, a saber, a morte de nenos e nenas, a mutilación de seres humanos, a dor, é un negocio para España. Un país decente non debería comerciar con isto. Pídolle a quen goberne que asuma o compromiso de renunciar a tanta pasta manchada de sangue.

España é un dos principais países exportadores de armas do mundo. É potencia mundial. Non en índices de lectura, precisamente. Si na fabricación e rendabilidade no mercado, duns produtos que deixan morte, fillas e fillos orfos, e moita, moitísima violencia. Non quero vivir  nun estado que se lucra disto.

España triplicou a súa produción dende 2010 e entre os países cos que se comercia (en morte, non o esquezamos) están Arabia Saudí, tan pouco sospeitosa de cumprir cos Dereitos Humanos e, ouh sorpresa!, Venezuela. Hipocrisía elevada á máxima potencia.

Todas as ONGs teñen documentación capaz de acreditar que malia os supostos controis que en teoría exiten, moito deste material que os países “avanzados e civilizados” venden, terminan sendo usados nos conflitos bélicos que todos sabemos, nos países máis empobrecidos (que non pobres, non hai países pobres, hainos empobrecidos).

Así que España ama a guerra. Vaille que nindiola coa guerra. Como vai querer a paz.

(Toda a info, aquí http://www.elespanol.com/espana/20160826/150735760_0.html)

Matar de novo ás 13 Rosas

5th Agosto 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

13-Rosas-fusilamiento-franquismo

Hoxe cúmprense 77 anos do asasinato (non digades “execución”, como se fose o cumprimento dunha lei, foi un asasinato covarde) das coñecidas como  As 13 Rosas, aquelas mulleres que por defender a liberdade, a xustiza e a democracia, pagaron coa súa vida, curta, esa actitude decente. Non as mataron por criminais ou perigosas antisociais. Matáronas por decentes. Por ser republicanas e mulleres.

As redes sociais lémbrannos a brutalidade daquel feito espantoso coma tantos outros que naqueles días salvaxes, e nas décadas que seguiron, se cometeron.

O que quero sinalar hoxe aquí é que, 77 anos despois, non é unha parvada pensar que lles podería volver a pasar o mesmo. Nas mesmas redes sociais, nomeadamente no twitter, no que se fala disto, hai outras voces que protestan pedindo “que se peche dunha vez o da guerra”, que se “deixe de dar a paliza coa represión franquista” ou exclamando que brutalidades houbo polos dous bandos (cousa que non é de todo certa), ou que coa democracia todo isto xa está superado (o cal si que é unha brutal e interesada mentira). E non é así.  Curiosamente, os que se expresan dun xeito crítico hoxe nas redes con esta lembranza, son, inevitablemente, afíns ao partido que sigue sen condear o franquismo e que deixou sen un peso de orzamento á Lei de Memoria Histórica. Rajoy e Rivera téñeno dito moitas veces, que non hai que “remover nas feridas” e que “hai que deixar aos mortos en paz”. Por suposto: unha boa maneira é sacándoos das fosas comúns.

Hai tanta violencia no ambiente, tanto afán revanchista (os franquistas nostálxicos), tanta mala hostia solta, que as 13 Rosas, de vivir hoxe, serían fusiladas de novo. Non sei se cun asasinato. Igual non deixándolles traballar, promovendo a súa marxinación ou quitándolles a voz como fose. Eran mulleres. Eran republicanas. Eran ceibas. Para moitas e sobre todo para moitos, eses tres argumentos ben merecen a exclusión e o afastamento. Para que apodrezan as rosas.

Sobre o prezo dos libros

3rd Agosto 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

Prezo

Crédeme: os libros non son caros. Mercar un libro é mercar ocio e coñecemento para moito tempo. Ás veces, ocio e coñecemento para varias xeracións. Merco os meus libros e sei que outros despois de min, os meus fillos queridos, gozarán tamén da súa lectura e preguntaranse: por que meu pai suliñaría esta frase. Dialogarán comigo cando eu xa non estea. Como fan os lectores e lectoras. Que están a dialogar cos que escribimos. Sensibilidades que se atopan no espacio e tamén no tempo. Corazóns que se tocan. Non hai cartos que poida pagar iso. Ou que Simbad o Mariñeiro salga a navegar cando eu llo pida. Só abrindo o libro que teño na casa e que merquei hai tantísimos anos Simbad sae navegar. E podo volver a el. Volver aos libros que xa teño e volvelos ler. E volver gozar así dunha das drogas máis marabillosas que consumismos os que amamos os libros e que é, precisamente, o feito de ler. Porque os que somos lectores somos adictos ao pracer da lectura. Pero ollo, esta é unha adicción á que non se chega por casualidade. Se somos adictos á lectura é porque nalgún instante sublime da nosa infancia alguén nos introduciu nela. Mestres ( tan pouco valorados), bibliotecarios ( tan abandoados ), mediadores de todo tipo, coma os libreiros , e sobre todo, as familias, elo fundamental da que depende o noventa por cento do éxito de calquera campaña de lectura. En definitiva, se terminamos sendo gozosos adictos da lectura é porque o conxunto do sistema educativo confabulouse, por dicilo cunha fórmula xa célebre, para que leamos.

Máis sobre a Industria Cultural e Creativa

1st Agosto 2016 by franciscocastro Non hai comentarios

Creatividade

Hai uns días publiquei un artigo que titulei Falemos en serio de Cultura e Industria Cultural no que, entre outras cousas, demostraba con datos económicos concretos a importancia das empresas culturais en Europa e da industria cultural como xeradora de emprego e de beneficio económico. Escribino como unha petición de “respecto” para as traballadoras e traballadores da cultura e as empresas culturais que non só nos dán, pois iso, elementos culturais (cine, literatura, videoxogos…o que sexa) senón que ademais son un activo económico importantísimo.

Quixera, visto o interese con que se comentou o anterior, tanto nas redes como en comunicacións privadas, completar algo esa información que demostra que a industria cultural é un dos sectores máis produtivos da cultura occidental e que, xa que logo, merece (por iso falo de “respecto”) o apio das administracións e un coidado especial por parte dos gobernos (por aquí, xa sabedes, castígase co 21 por cento de IVE…).

Se no anterior post falaba das cifras a  nivel europeo, hoxe quero, simplemente, comentar que en España somos 625.000 traballadoras e traballadores nas empresas creativas segundo os datos que nos ofrece o informe ARDAN 2016, representando, as industrias culturais e creativas españolas, o 4.2 % do Produto Interior Bruto, ou, o que é o mesmo, QUE A SÚA IMPORTANCIA ECONÓMICA É SUPERIOR A SECTORES BÁSICOS COMO A AGRICULTURA OU A ENERXÍA.

Así que volvo ao que comentaba o outro día. Todos entendemos que cando Rajoy, ou Feijóo, ou quen toque, fala de que a Agricultura é importante para o país, ou que o Sector Enerxético é crucial, que leva máis razón ca un santo. É indubidable e non necesitamos que nos ofrezan datos para ter claro que a agricultura ou o mundo das empresas de enerxía son cruciais para o estado xeral económico dun país. Vale. Pois daquela, se o sector cultural, con datos na man, con cifras na man, supera eses indicadores, a que vén o maltrato sistemático dos que nos gobernan?