Papá. Leonard Cohen

7th Novembro 2017 by franciscocastro Non hai comentarios


 

Hoxe hai dous anos que morreu meu pai. Hoxe hai un ano que morreu Leonard Cohen. Non significa nada. É só unha coincidencia do calendario, unha casualidade. Non busquedes máis nada. Non  hai.

Hai dous anos deixoume o meu pai. Cada día parézome máis a el. Véxoo no espello. En certas manías. Nos pregues do meu cello. Nas manchas da pel. E gústame. Gústame moito. Incluso herdei algún problemiña latoso que é pouca cousa, pero que está aí. Hai un ano morreu Leonard Cohen. Coma el, cada día teño máis claro que só Amor vence á morte, e que a poesía alimenta.

A meu pai gustáballe “Dance me to the end of love”, de Leonard Cohen.

Hoxe escóitoa para ti papá.

 

REALIDADES

6th Novembro 2017 by franciscocastro Non hai comentarios

Cando estudei Filosofía (son un tipo moi culto) fiquei moi impresionado con dous autores de nome, xa de seu, sedutor. Falo de Wittgenstein e Heidegger, apelidos que indican sabedoría aínda que o primeiro fose un antisocial e o segundo un nazi. Con ambos os dous aprendín algo que os filósofos levan toda a vida explicando con distintas palabras: que unha cousa é a realidade e outra o que nós pensamos sobre ela.

Wittgenstein, que só aspiraba na vida a comer peixe fritido e ver pelis do oeste, contounos que unha cousa é “dicir” e a outra “mostrar”, e que as cousas importantes, as esenciais, as que nos interesan como humanos, a esas non podemos acceder mediante a linguaxe e só poden ser “mostradas” a través da música ou a poesía. Contou iso no seu Tractatus lógico-philosphicus. Heidegger, pola súa banda, falaba do “Dasein” do “ser aí”, diso que se intúe “coma unha raiola de luz no medio do bosque unha noite moi escura” e daquela se comprende. Contouno en moitos dos seus libros. Recoméndovos Que é a filosofía? Iso si, non podo garantir que logo de que o leades saibades o que é a filosofía.

Todas aquelas cousas que estudaba, no fondo, desacougábanme un pouco. Ou igual porque era un desacougado lía aquelas cousas. Non sei. Mais, en calquera caso, o que ía quedándome claro é que a realidade é enganosa, esquiva, no fondo, moi pouco real. E que o que cremos que está pasando non está sucendendo e o que entendemos como claro e definitivo, probablemente, é confuso e agachado.

Se fostes quen de chegar ata esta parte deste artigo é porque ou sodes xente tan culta coma min que non se engurra ao escoitar o nome de Wittgenstein ou Heidegger, ou porque sodes moi destemidos e curiosos. Mais, en calquera caso, axiña entenderedes por que falo de realidades agachadas que son máis reais que a realidade e que aparecen cando  menos se lles espera.

Refírome a toda esa ultrafachería nazi que estes días apareceu en todo o Estado para pegar, cuspir, queimar e esnaquizar toda alternativa democrática. Suponse que non estaban, que non eran. Pero, carafio, están, son, e están fortalecidos. Andaban por detrás do Tractatus de Wittgenstein ou o Dasein de Heidegger. Ou na nosa inopia inxenua. Agochados, pero reais.

(este artigo saíu publicado no Sermos Galiza do pasado día 19 de outubro de 2017)

O incrible home-bala

3rd Novembro 2017 by franciscocastro Non hai comentarios

Agora odio os circos, pero cando era neno un dos momentos mellores do ano era cando instalaban o Circo, así con miaúsculas. Inzaban as paredes con carteis de pallasos, trapecistas e leóns.

De todas as visitas ao Circo, a mellor foi cando chegou O Incrible Home Bala. O cartel era un canón xigantesco cun fulano con bigote de película de cine mudo voando polos aires sen casco nin nada. Vin o cartel e fun correndo, arfando, sen case respirar (caéuseme o bocadillo de Nocilla) a casa do meu curmán Juanito a darlle a noticia: que vén O Incrible Home Bala! Hai que ir.

E fomos.

Pasei toda a función angustiado, porque O Incrible Home Bala non daba saído. Mentres comía pipas atendia sen moito convencemento aos triples saltos mortais sobre o trapecio, aos canciños malabaristas e ao domador que metía a cabeza dentro da boca dun león con cara de aburrido. Xa vira iso mil veces. Que pasase de vez. Eu só quería ver ao Incrible Home Bala.

Para o meu susto, o Xefe de Pista (vestido coma Paul McCartney na portada do Sargeant Pepper’s) anunciou que xa chegaramos ao final do espectáculo. Creo que me deu unha arritmia ou un baixón ou subida de azucre,  non sei moi ben que foi. E ollei para Juanito como dicindo que iso si que non. Por sorte, o Xefe de Pista anunciou que “polas dificultades técnicas do número que imos presenciar, e pola perigosidade case mortal do que os nosos ollos van contemplar, O Incrible Home Bala nos espera fóra para meterse dentro do canón”. Baixei as bancadas ás carreiras, sen esperar por Juanito, que tan emocionado coma min non estaba. Empurrei a unha nena que tiña diante para estar o máis preto posible daquel canón xigante que xuraría que cando entramos, non estaba. Era como o dos carteis. Idéntico.

E apareceu O Incrible Home Bala. E entrou  no canón. E un estourido brutal se oíu e o proxectil humano voou polos aires ata caer sobre unha rede. Coido que cando todos xa marcharan eu seguía alí, aplaudindo e a piques de chorar da emoción.

Lembrei todo isto hoxe lendo o xornal e vendo que Trump lle chama “home-foguete” a Kim Jong-un. Maxineino alí a el, dentro do canón, sorríndome antes de desaparecer pola boca do artefacto. E deume, a verdade, moita mágoa que se me estragase para sempre aquel recordo marabilloso.

(Este artigo saíu publicado no semanario Sermos Galiza o pasado 19 de outubro de 2017)

Se quixesen solucionar o de Cataluña…

20th Setembro 2017 by franciscocastro Comentarios desactivados en Se quixesen solucionar o de Cataluña…

Se quixesen solucionar o de Cataluña terían actuado antes, terían sido máis nobles, menos falsos, terían actuado con máis alturas de miras e non con criterios electoralistas pois a ninguén se lle escapa que ao PP sempre lle deu votos repetir iso da sacrosanta unidade de España e non non non ao nacionalismo separatista.

Se quixesen solucionar o de Cataluña terían algo máis tranquilo ao fiscal xeral que, aínda que actúa conforme á lei, en última instancia responde, non sexamos inxenuos, aos ditados políticos do goberno. As actuacións de hoxe, coas detencións de altos cargos semella como un intento de arroxar gasolina sobre un incendio que non é precisamente pequeno.

Se quixesn solucionar o de Cataluña terían que asumir que teñen un problema político. Non un problema legal ou de ataque á Constitución ou nada de todo iso que se esgrime. Teñen un problema político. E, como problema político que é, haino que abordar con criterios políticos, a saber, falando, dialogando, buscando acordos e, sobre todo, pactos. Facer política é pactar. Aínda que teñas a lei, as maiorías absolutas ou incluso a razón da túa parte.

A necesidade de coidar das palabras: golpe de estado, Cataluña nazi, pederastia…

19th Setembro 2017 by franciscocastro 2 Comments

Hai que coidar as palabras, que non é tan difícil.

Hai que evitar falar tan lixeiramente como se fai por aí con moi mala uva.

Porque estamos a escoitar falar polo asunto catalán (polo asunto español) de “golpe de estado” con total naturalidade. Repíteno continuamente e, insisto, lixeiramente: isto é un golpe de estado, están actuando co poder da forza, isto é unha patada á democracia…

Pois non. Veredes: un golpe de estado é, sobre todo, iso, un golpe, é dicir, un acto violento que, polo xeral, adoita ir acompañado de tiros e de mortos. De feito, os do 23-F tiñan xa listas de xente a fusilar. E isto non é un golpe de estado porque un golpe de estado non se dá con urnas polo medio independentemente do legais ou ilegais que a unha das partes lles parezan esas urnas e esa convocatoria. Nun golpe de estado non se vota. Se extermina, asasina, fai desaparecer. Pero non se volta.

A cousa é importante porque cando se banalizan expresións como “golpe de estado” ou palabras como “liberdade” (parece, segundo algúns, que todo o mundo está obrigado a votar que si á independencia o 1 de outubro, e iso non é para nada así, cada un vai ser libre de votar o que lle preste), de súpeto todo se iguala. E aparece un Tejero delavida para dicir que o seu e o dos seus amiguetes non foi tan grave como o que os independentistas queren facer.

Ou un Alfonso Rojo, esta mesma mañá, soltando que non hai diferencia entre a Cataluña e a Alemaña nazi. Pois si. Haina. E moita. Na Alemaña nazi matábase xente a esgalla. Aquí só hai un grupo de xente tentando facer unha manobra política que, por certo, lles pode saír mal. Porque pode gañar o non.

E quen cita isto pode citar a un Juan Manuel de Prada dicindo que o desafío soberanista é tan grave como a pederastia. Creo que non teño que contraargumentar sobre isto.

Somos palabra e linguaxe, e con todo ese material, configuramos a nosa visión do mundo.

Cando se estude con calma este período histórico haberá que deterse a analizar como algúns estragaron e retorceron as palabras para obrigalas a significar o que non, o que nunca foi o seu significado. Para contaminarnos e impedirnos pensar con claridade.

A ollada náufraga 5: Vida extraterrestre

18th Setembro 2017 by franciscocastro Comentarios desactivados en A ollada náufraga 5: Vida extraterrestre

Teño na casa, encadernados moi vistosamente, os exemplares da mítica revista estadounidense LIFE entre os anos 1962 e 1970. Grazas a iso, podo revisar as crónicas da época sobre algúns asuntos que sempre me interesaron moito, como son o nacemento, auxe e caída dos Beatles, a guerra de Vietnam segundo ía acontecendo, e a carreira espacial. Paso horas vendo aquelas fotos naquel formato grandísimo das primeiras expedicións da NASA fóra da atmosfera e, sobre todo, a chegada á lúa. Téñoas froito dunha herdanza e non imaxinades o uso feliz que lles dou.

Imaxino que, como tantos cativos da época, eu tamén quixen ser astronáuta. De feito, aínda quero ser astronáuta e se houbese un programa espacial (e especial) para levar escritores ao espazo, eu presentaríame voluntario. Supoño que ese anceio (como o de ser estrela do rock) xa non o vou ver cumprido pero eu deixo aquí por se algún responsable do programa espacial dos EUA le o Sermos e me chama.

Como tantos adolescentes, esperaba con verdadeira sinceridade, o contacto extraterrestre. Falábase con moita máis naturalidade ca hoxe de OVNIS, do Triángulo das Bermudas, de abducións e contactos interplanetarios. Hoxe xa non. Hoxe os extraterrestres xa ninguén os espera, e se aparecen, é no cinema, teñen moi mala uva e case que sempre obrigan ao exército estadounidense a salvarnos. Menos mal. Pero nós, que nos criamos con mitos e lendas urbanas relacionadas coa cara oculta da lúa, con mensaxes que os astronáutas recibiran e que “non podían desvelar”, de verdade que confiabamos en que algún día aparecerían eses seres superiores en intelixencia que nos farían progresar para sempre.

Hoxe, como moito, búscanse moléculas, pequenos átomos que se parezan a algo que remotamente teña que ver coa vida. E a decepción é dobre: primeiro porque todas as aventuras que queriamos protagonizar con eses seres de catro ollos, sete mans e telépatas (por dicir algo) non as imos vivir, e, sobre todo, porque visto o visto (Donald no poder, os neonazis medrando en toda Europa) semella que esa inxección de intelixencia superior que nos ía espabilar, tampouco vai ser.

Así que só me queda coller un foguete e marchar do planeta. En tres, dous, un…

(Este artigo publicouse no semanario Sermos Galiza o 10 de setembro de 2017)

Unha obviedade sobre a Fundación Francisco Franco

12th Setembro 2017 by franciscocastro Comentarios desactivados en Unha obviedade sobre a Fundación Francisco Franco

Levo mantendo dende hai tempo que, alén da devolución ao pobo do Pazo de Meirás (e das esculturas da catedral de Santiago en poder da familia), o que cómpre facer coa Fundación Francisco Franco (que xestiona as visitas, pero impedindo que ninguén o visite) é ilegalizala. Por que? Pois por algo moi obvio que vou resumir nunhas poucas frases.

Vai:

A Fundación Francisco Franco ten como obxectivo enaltecer a figura do ditador, explicarlle ao mundo quen foi ese gran home (así o din), unha das figuras claves do século XX (así o din). Ou sexa, enaltecer e difundir a gloria (a bondade)  do responsable dunha ditadura e dunha represión que causaron máis de un millón de mortos e a instauración dun réxime de terror e crueldade como poucos se teñen visto na historia. Para levar adiante ese traballo, a Fundación recibe cartos públicos, é dicir, de ti e de min e, por suposto, das familias das vítimas que asasinou o seu réxime e que, por certo, seguen nas cunetas. Fundación, por certo, que nega que houbese todos eses abusos, mortes, tortura e represión.

Non concebiríamos unha dedicada a Hitler en Alemaña. Ou aos etarras en Euskadi. Pero aquí si, e cobran de ti e de min para extender a súa mensaxe.

Unha Fundación que ten eses obxectivos (falsear a historia, enaltecer unha das persoas que máis dano fixeron á Humanidade) non debería ser legal. Nun país normal que asumise de verdade a súa historia e estivese ben ancorado no espírito democrático, non existiría.

Aquí, si.

Lendo o Principiño coa miña nena (sobre o hábito de ler)

11th Setembro 2017 by franciscocastro Comentarios desactivados en Lendo o Principiño coa miña nena (sobre o hábito de ler)

Onte, cando a miña pequena se deitou, máis cedo que durante os tres meses anteriores, porque hoxe empezou 4º de primaria e tocaba madrugar, eu fíxeno, como cada noite, ao seu carón porque é o momento do conto, da historia, da ficción, da lectura. Un hábito que ten, como no seu día o seu irmán, igual que lavar os dentes ou cepillar a melena.

Ler un intre na cama é un hábito, algo que ela ten asumido como algo normal que se fai antes de ir durmir. Penso que esta pode ser unha boa estratexia para todos os que pretendemos facer das nosas fillas e fillos, lectores: que a lectura é tamén un hábito nocturno como recoller a louza da cea e poñer no fregadoiro, poñer as zapatillas no seu sitio para que non queden ciscadas, deixar a bata colgada para atopala ben ao día seguinte, as gafas dentro da súa funda para que non se raien, lavar os dentes para non ter caries… Ademais de que lean en calquera sitio, onde lles pete, e o que lles pete, ademais, pola noite reservamos un tempo de pracer e de lecer lector.

Onte, primeira noite de lectura antes do comezo das clases, preguntoume que podía ler. Deille “O Principiño” (Editorial Galaxia en tradución de Carlos Casares). Propúxenlle que cada noite leamos dous capítulos. Ela tivo a seguinte idea:

-O primeiro capítulo les ti en alto. O segundo léoche eu.

Collemos o libro. Arroupeina e deiteime ao seu carón.

E lin o primeiro capítulo. E ela o segundo.

E limos xuntos e comprobamos, de novo, que ler é, sempre, un pracer.

Libros e libros e libros e libros

1st Setembro 2017 by franciscocastro Comentarios desactivados en Libros e libros e libros e libros

Libros. Levo mercando libros dende a infancia e teño tantos tantos tantos tantos que me vexo obrigado a colocar uns enriba de outros, apertados nas moitas estanterías de casa (no salón, en todos os cuartos, de momento sálvanse os baños) e penso, calquera día van rebentar, caerán todos e morrerei aplastado debaixo deles, que morte máis literaria. En cada andel, e crédeme que teño moitos, hai unha parte de diante e unha detrás chea de libros, e sobre cada unha delas, libros, e entre elas, libros.

Por incrible que vos pareza, sei máis ou menos onde está cada un.

Libros. Dobro páxinas cando un texto me emociona, interesa, parece fermoso, fai pensar ou desagrada. Están pintados. Os parágrafos. As lapelas. Entre as liñas impresas, nun diálogo eterno coas escritoras e escritores. Con bolígrafo, con rotulador, con lápis, onte á noite, coa pintura (laranxa) que tiña a miña cativa e coa que estaba pintando. Tiña que suliñar. Sinto, parrula, pero necesito esa pintura para marcar este verso si ou si. Sesiente.

Libros. Meto entre eles, dende hai décadas, fotos, debuxos dos meus fillos, servilletas nas que anotei algo, recibos do caixeiro nos que escribín unha frase, reflexións relacionadas coa lectura. Cando os volvo coller polo que sexa, eses recordos están aí e saen para fóra, caen sobre o chan ou cáenme enriba se estou lendo na cama. Teñen aparecido fotos de meus pais, tan lembrados. Debuxos de meu fillo maior, cando era un cachiruliño. Libros, en todo caso, onde viven obxectos asociados á felicidade.

Na era do eBook (que uso e leo e gozo e amo), paso horas vendo a miña biblioteca. E son un tipo feliz. Que lle vou facer.

A ollada náufraga 4: Acetona

31st Agosto 2017 by franciscocastro Comentarios desactivados en A ollada náufraga 4: Acetona

Falaba o outro día cunha amiga máis ou menos da miña idade, de que agora as nenas e os nenos xa non teñen acetona. Eu tiña todo o tempo acetona. Cada pouco, pasaba un día enteiro vomitando, botando literalmente os fígados, sobre todo porque a miña nai insistía en que tomase

infusións que aínda hoxe me fan trousar só co seu cheiro. Un trauma infantil que non teño ningunha intención de superar.

Nunca souben moi ben que era, agás logo no BUP, nunha clase de química cando unha profesora pronunciou a palabra. Debín de coller só a metade da explicación, porque me pareceu que ela asociaba acetona a un produto tipo pegamento.

Non, hoxe as nenas e os nenos xa non teñen acetona. Agora, cando están maliños, é algo vírico. Teño para min que iso é o que lles aprenden aos que se especializan en Pediatría: “pase o que pase, vostedes digan que é vírico, e xa saben, Dalsy e Apiretal”.

Cando eu era neno, mandábannos a coller enfermidades á casa dos outros cativos. Por iso eu odiaba a Ramirito. Podía odialo, por exemplo, porque era louro e, segundo as nenas, moi guapo. Ou porque tiña unha nai francesa, loura tamén, moi exótica e cunha pronunciación que me daba moita alegría. Pero non era por iso polo que me caía tan mal, senón porque el collía as enfermidades antes ca min e mandábame, a miña nai, a da acetona, a que enfermase. “Vai a casa de Ramirito que ten o sarampelo”. E eu ía e collía o sarampelo. “Mira de pasar a xogar con Ramirito que ten papeiras”. E collín as papeiras. E así unhas cantas máis. Que noxo o Ramirito.

Son curiosos os recordos da infancia. Conteilles ese pero teño máis: por exemplo, un dun home pegando no Mercado de Teis, onde me criei, carteis de non recordo que partido político. Lembro unha expresión: Pola revolución. Eu tiña 10 anos así que non entendía moito, pero se me deu por cruzar o Mercado berrando, “revolución!, revolución!” Lembro a meu pai rindo, e a un meu tío dicindo, “este neno vai causarnos un problema”. E lembro un grupo de señores, na Cantina, dicíndome: “si, neno, a revolución facémola en nada, agora que morreu o bicho”. Ese era Franco, pero eu non sabía.

Agora os nenos non teñen acetona, están vacinados e ninguén lles fala de facer a revolución.

(Este artigo publicouse orixinalmente no semaanrio Sermos Galiza do pasado 24 de agosto de 2017)